भारतातील कच्च्या तेलाचे साठे: केवळ आखाती देश आणि रशियामध्येच नव्हे, तर भारतातही समुद्रापासून वाळवंटापर्यंत पसरलेला लाखो टन तेलाचा खजिना आहे.
भारत जगातील कच्च्या तेलाच्या (क्रूड ऑइल) सर्वात मोठ्या ग्राहकांपैकी एक आहे. देश खाडी देशांसोबतच रशिया, अमेरिका आणि आफ्रिकन देशांकडून मोठ्या प्रमाणात क्रूड आयात करतो. या आयातीवरील अवलंबित्व पाहता अनेकदा असा प्रश्न पडतो की देशात स्वतःचे तेलसाठे नाहीत का? मात्र तसे अजिबात नाही. भारतात कोट्यवधी टन कच्च्या तेलाचे साठे उपलब्ध आहेत. हे साठे वाळवंटापासून समुद्रापर्यंत विविध भागांमध्ये पसरलेले आहेत. जरी देशांतर्गत उत्पादन काही मोजक्या राज्यांमध्ये आणि बेसिनमध्ये केंद्रित असले, तरी पश्चिम भारतातील वाळवंटी भागांपासून ते ईशान्य भारतातील ऐतिहासिक तेलक्षेत्रांपर्यंत अनेक भागांमध्ये मोठे ऑनशोर (भूपृष्ठावरील) साठे आढळतात. हे साठे भारताच्या अपस्ट्रीम (तेल शोध आणि उत्पादन) ऊर्जा क्षेत्राचा कणा मानले जातात. ऑनशोर ऑइल रिजर्व म्हणजे जमिनीखाली असलेले कच्च्या तेलाचे साठे होय.
सरकारी आकडेवारीनुसार, 2024 मध्ये भारताचा एकूण सिद्ध (प्रूव्हन) कच्च्या तेलाचा साठा सुमारे 67.1 कोटी टन होता. यामध्ये सर्वात मोठा वाटा पश्चिम ऑफशोर बेसिन तसेच आसाम, गुजरात आणि राजस्थान या राज्यांतील मोठ्या ऑनशोर साठ्यांचा आहे.
